3-4-89 मेः निः प्रत्ययः परः च आद्युदात्तः च धातोः लस्य लोटः
लोटः लस्य मेः निः
लोट्लकारस्य मिप् -इत्यस्य नि-आदेशः भवति ।
In the context of लोट्लकार, the मिप् प्रत्यय is converted to नि.
लोट इत्येव। लोडादेशस्य मेर्निरादेशो भवति। उत्वलोपयोरपवादः। पचानि। पठानि॥
लोटो मेर्निः स्यात् ॥
लोटो मेर्निः स्यात्॥
उत्तमपुरुषैकवचनस्य यः मिप्-प्रत्ययः, तस्य लोट्लकारस्य विषये अनेन सूत्रेण 'नि' आदेशः भवति । यथा, पठ्-धातोः लोट्-लकारस्य उत्तमपुरुषैकवचनस्य रूपसिद्धिः एतादृशी - पठ् + लोट् [<<लोट् च>> 3.3.162 इति लोट्-लकारः] → पठ् + मिप् [<<तिप्तस्..>> 3.4.78 इति उत्तमपुरुषैकवचनस्य विवक्षायाम् मिप्-प्रत्ययः] → पठ् + शप् + मिप् [<<कर्तरि शप्>> 3.1.68 इति औत्सर्गिकः विकरणप्रत्ययः शप् ] → पठ् + अ + नि [<<मेर्नि>> 3.4.89 इति मिप्-प्रत्ययस्य 'नि' आदेशः] → पठ् + अ + आट् + नि [<<आडुत्तमस्य पिच्च>> 3.4.92 इत्यनेन लोट्लकारस्य उत्तमपुरुषस्य प्रत्ययस्य आट्-आगमः] → पठ् + आ + नि [<<अकः सवर्णे दीर्घः>> 6.1.101 इति वृद्धि-एकादेशः] → पठानि एतत् सूत्रम् <<तस्थस्थमिपां तान्तन्तामः>> 3.4.101 तथा <<एरुः>> 3.4.86 एतयोः अपवादरूपेण आगच्छति ।
<<मेर्निः>> - लोटो मिपि शपि गुणेऽवादेशे मिपस्तस्थस्थमिपामित्यमादेशे प्राप्ते — मेर्निः ।लोटो लङ्व॑दित्यतो इत्यनुवर्तते । तदाह — लोटो मेरिति ।
उत्वलोपयोरपवाद इति । यथाक्रमम् ठेरुःऽ'लोटो लङ्वत्' इति प्राप्तयोः, ठितश्चऽ इतीकारलोपस्यापि लङ् दृष्टित्वादतिदेशतः प्राप्तिः । वयं तु ब्रूमः -'लोटो लङ्वत्' इति प्राप्तस्यामादेशस्यापवाद इति ॥