4-4-119 बर्हिषि दत्तम् प्रत्ययः परः च आद्युदात्तः च तद्धिताः समर्थानां प्रथमात् वा यत् तत्र छन्दसि
'तत्र दत्तम्' इति बर्हिषि छन्दसि संज्ञायात् यत्
'दत्तम्' अस्मिन् अर्थे सप्तमीसमर्थात् 'बर्हिस्' शब्दात् वेदेषु संज्ञायाः विषये यत्-प्रत्ययः कृतः दृश्यते ।
भव इति निवृत्तम्। बर्हिःशब्दात् सप्तमीसमर्थाद् दत्तमित्येतस्मिन्नर्थे यत् प्रत्ययो भवति। बर्हि॒ष्ये॑षु नि॒धिषु॑ पि्॒रयेषु॑ (ऋ०१०.१५.५)॥
प्राग्घिताद्यत् <{SK1626}> इत्येव । बर्हिष्येषु निधिषु प्रियेषु (ब॒र्हि॒ष्येषु॑ नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑) ॥
'बर्हिस्' (अग्निः) अस्मात् शब्दात् सप्तमीसमर्थात् दत्तमस्मिन् अर्थे वेदेषु संज्ञायाः विषये यत्-प्रत्ययः कृतः दृश्यते । बर्हिषि दत्तम् = बर्हिस् + यत् → बर्हिष्य [<<आदेशप्रत्यययोः>> 8.3.59 इति षत्वम्] यथा - ऋग्वेदः 10.15.5 - उप॑हूताः पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॑षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ ।
'बृहेर्नलोपश्च' इतीसिप्रत्ययः, बर्हिः ॥