8-3-53 षष्ठ्याः पतिपुत्रपृष्ठपारपदपयस्पोषेषु पदस्य पूर्वत्र असिद्धम् संहितायाम् कुप्वोः सः समासे छन्दसि
षष्ठीविसर्जनीयस्य सकारादेशो भवति पति पुत्र पृष्ठ पार पद पयस् पोष इत्येतेषु परतः छन्दसि विषये। वा॒चस्पतिं॑ वि॒श्वक॑र्माणमू॒तये॑ (ऋ० १०.८१.७)। पुत्र — दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य (ऋ० १०.३७.१)। पृष्ठ — दि॒वस्पृ॒ष्ठे धाव॑मानं सुप॒र्णम् (शौ०सं० १३.२.३७)। पार — अग॑न्म॒ तम॑सस्पा॒रम् (मा०सं० १२.७३)। पद — इडस्प॒दे समि॑ध्यसे॒ (ऋ० १०.१९१.१)। पयस् — सूर्यं चक्षुर्दिवस्पयः। पोष — रा॒यस्पोषं॒ यज॑मानेषु धारय्र (ऋ०१०.१२२.८)। षष्ठ्या इति किम् ? मनुः॑ पु॒त्रेभ्यो॑ दा॒यं व्य॑भज॒त् (तै०सं० ३.१.९.४)॥
वाचस्पतिं विश्वकर्माणम् (वा॒चस्पतिं॑ वि॒श्वक॑र्माणम्) । दिवस्पुत्राय सूर्याय (दि॒वस्पु॑त्राय सूर्या॑य) । दिवस्पृष्ठं भनभन्दमानः (दि॒वस्पृ॒ष्ठं भन्द॑मानः) । तमसस्पारमस्य (तम॑सस्पा॒रम॒स्य) । परिवीत इळस्पदे (परि॑वीत इ॒ळस्प॒दे) । दिवस्पयो दिधिषाणाः (दि॒वस्पयो॒ दिधि॑षाणाः) । रायस्पोषं यजमानेषु (रा॒यस्पोषं॒ यज॑मानेषु) ॥