6-2-4 गाधलवणयोः प्रमाणे प्रकृत्या पूर्वपदम् तत्पुरुषे
प्रमाणवाचिनि तत्पुरुषे समासे गाध लवण इत्येतयोरुत्तरपदयोः पूर्वपदं प्रकृतिस्वरं भवति। शम्ब॑गाधमुदकम्। अ॒रित्र॑गाधमुदकम्। तत्प्रमाणमित्यर्थः। गोल॑वणम्। अश्व॑लवणम्। यावद् गवे दीयते तावदित्यर्थः। षष्ठीसमासा एते। तत्र <<शमेर्बन्>> (प०उ० ४.९५) इति बन्प्रत्ययान्तत्वाच्छम्बशब्द आद्युदात्तः। अरित्रशब्दः <<अर्तिलूधूसू०>>३.२.१८४ इतीत्रप्रत्ययान्तो मध्योदात्तः। गोशब्दो डोप्रत्ययान्तः (प०उ० २.६८) अन्तोदात्तः। अश्वशब्दः <<अशूप्रुषि०>> (प०उ० १.१५१) इति क्वन्प्रत्ययान्त आद्युदात्तः। प्रमाणमियत्तापरिच्छेदमात्रमिह द्रष्टव्यम्, न पुनरायाम एव। स्वरव्यङ्ग्यं च प्रमाणविशेषविषयत्वमेतेषाम्। प्रमाण इति किम् ? प॒र॒म॒गा॒धम्। प॒र॒म॒ल॒व॒णम्॥
एतयोरुत्तरपदयोः प्रमाणवाचिनि तत्पुरुषे पूर्वपदं प्रकृत्या स्यात् । अरित्रगाधमुदकम् । तत्प्रमाणमित्यर्थः । गोलवणम् । यावद्गवे दीयते तावदित्यर्थः । अरित्रशब्दः इत्रान्तो मध्योदात्तः । प्रमाणमियत्ता परिच्छेदमात्रं न पुनरायाम एव । प्रमाणे किम् । परमगाधम् ॥
शम्बगाधमिति।गाधृ प्रतिष्ठायाम्,गाध्यत तैति गाधः अर्द्धर्चादिः, इयतायाः परिच्छितः - इयतापरिच्छेदः । क्रियाशब्दोऽत्र प्रमाणशब्दो गृह्यते, न त्वायोममाने रूढ इत्यर्थः ॥