6-2-147 प्रवृद्धादीनां च उत्तरपदात् अन्तः क्तः सञ्ज्ञायाम् अनोः
प्रवृद्धादीनां च क्त ान्तमुत्तरपदमन्तोदात्तं भवति। प्॒रवृ॒द्धं यानम्। प्॒रवृ॒द्धो वृषलः। प्॒रयु॒क्ताः सक्त वः। आकर्षे अ॒व॒हि॒तः। अ॒व॒हि॒तो भोगेषु। ख॒ट्वा॒रू॒ढः। क॒वि॒श॒स्तः (तै०सं० २.५.९.२)। यानादीनामत्र गणे पाठः प्रायोवृत्तिप्रदर्शनार्थः, न विषयनियमार्थः। यानादिभ्योऽन्यत्रापि तेषामन्तोदात्तत्वं भवत्येव। विषयनियमार्थ एवेत्येके। असंज्ञार्थोऽयमारम्भः। आकृतिगणश्च प्रवृद्धादिर्द्रष्टव्यः। तेन पुनरुत्स्यू॒तं॑ वा॑सो॒ दे॑य॒म् (मै०सं० १.७.२), पु॒न॒र्नि॒ष्कृ॒तो रथः॒ (तै०सं० १.५.२.४) इत्येवमादि सिद्धं भवति॥
एषां क्तान्तमुत्तरपदमन्तोदात्तम् । प्रबृद्धः । प्रयुतः । असंज्ञार्थोऽयमारम्भः । आकृतिगणोऽयम् ॥
वृधु वृद्धौ यु मिश्रणे डुधाञ् धारणे रुह बीजजन्मनि शसु हिंसायाम् । खट्वारुढ इति । खट्वा क्षेपे इति समासः । नैतदिह पठितव्यमिति अहीने द्वितीया तैत्यत्रावोचाम । कविभिः शस्तः, तृतीय कर्मणि तैत्यस्यापवादः । प्रायोवृत्तिप्रदर्शनार्थ इति । प्रायो बाहुल्येन या वृत्तिर्यानादिष्वर्थेषु तस्याः प्रदर्शनार्थ इत्यर्थः । पुनरुत्स्यूतमिति । सीव्यतेः च्छवोः शूडनुनासिके इति ऊठ, पनश्चनसोश्च्छन्दसि इति गतिसंज्ञायां समासः ॥