6-1-204 सञ्ज्ञायाम् उपमानम् उदात्तः आदि
उपमानशब्दः संज्ञायामाद्युदात्तो भवति। चञ्चा॑। वर्ध्रि॑का। खर॑कुटी। दासी॑। उपमानशब्दा एते उपमेयस्य संज्ञाः। तत्र <<इवे प्रतिकृतौ>> ५.३.९६ इति यः कन्, तस्य <<लुम्मनुष्ये>> ५.३.९८ इति लुप्। यद्येवं किमर्थमिदमुच्यते प्रत्ययलक्षणेन सिद्धमाद्युदात्तत्वम् ? एतदेव ज्ञापयति क्वचिदिह स्वरविधौ प्रत्ययलक्षणं न भवतीति। तथा च पूर्वत्रोदाहृतम् ६.१.१९७। संज्ञायामिति किम् ? अ॒ग्निर्माणवकः। उपमानमिति किम् ? दे॒व॒द॒त्तः॥
उपमान शब्दः संज्ञायामाद्युदात्तः । चञ्चेव चञ्चा । कनोऽत्र लुप् । एतदेव ज्ञापयति क्वचित्स्वरविधौ प्रत्ययलक्षणं नेति । संज्ञायां किम् । अग्निर्माणवकः । उपमानं किम् । जैत्रः ॥
यद्येवमिति। यद्यत्र कनो लुबित्यर्थः। एतदेवेत्यादि। ज्ञापकाभावे तु सप्तमीनिर्देशेऽपि प्रत्ययलक्षणप्रतिषेधो न स्यात्,'स्वरविधौ सप्तम्यस्तदन्तसप्तम्यः' इति ज्ञापनेन तदन्तस्य कार्यित्वात्। क्वचिदिति। वचनात्क्वचिद्भवत्येव, यथा -'सर्वस्य सुपि' इत्यत्र ॥